Najlepsze pompy ciepła to urządzenia dopasowane do konkretnego budynku. W nowym domu z ogrzewaniem podłogowym zwykle najlepiej sprawdza się pompa powietrze-woda typu monoblok o mocy 4–8 kW z płynną modulacją. Starszy dom z grzejnikami potrzebuje pompy, która utrzyma wysoką sprawność przy zasilaniu 50–55°C. Przy bardzo dużym zapotrzebowaniu na ciepło opłacalna bywa pompa gruntowa.
Najlepsze pompy ciepła – dlaczego nie ma jednego zwycięzcy?
Efektywność pompy zależy od temperatury wody wymaganej przez instalację grzewczą, dopasowania mocy do strat ciepła i ustawień urządzenia. Ten sam model może w jednym domu osiągać sezonową efektywność na poziomie 4, a w innym zaledwie 2,5.
Zanim zaczniesz porównywać marki, odpowiedz na trzy pytania:
Ile ciepła potrzebuje dom przy temperaturze projektowej, czyli w najzimniejsze dni dla Twojej strefy klimatycznej?
Jakiej temperatury zasilania wymaga instalacja, żeby w mrozy w pomieszczeniach było ciepło?
Gdzie stanie jednostka zewnętrzna i jak blisko są okna sypialni oraz granica działki?
Dopiero wśród urządzeń spełniających te wymagania porównuj parametry konkretnych modeli i jakość serwisu producentów.
Jaka pompa ciepła będzie najlepsza w Twojej sytuacji?
Nowy dom z ogrzewaniem podłogowym
Podłogówka pracuje z wodą o temperaturze ok. 30–35°C, przy której pompy powietrze-woda osiągają najwyższą efektywność. Nowy, dobrze ocieplony dom o powierzchni 120–160 m² potrzebuje często zaledwie 4–7 kW.
Najczęstszym błędem przy takim doborze jest przewymiarowanie. Kupiona na zapas pompa 12 kW w okresie przejściowym ciągle się włącza i wyłącza, co obniża efektywność i skraca żywotność sprężarki. Lepiej wybrać mniejszą jednostkę z niską mocą minimalną.
Starszy dom z grzejnikami
Jeśli po dociepleniu do ogrzania domu wystarcza woda o temperaturze 50–55°C, pompa powietrze-woda będzie pracować z rozsądną efektywnością. Warto wybrać model, którego efektywność przy tej temperaturze jest dobrze udokumentowana. Przed zakupem sprawdź też, czy niektórych grzejników nie trzeba wymienić na większe.
W nieocieplonym domu, w którym grzejniki wymagają 65–70°C, sama zmiana źródła ciepła zwykle się nie opłaca. Rachunki będą wysokie niezależnie od marki pompy. Najpierw potrzebna jest termomodernizacja, a potem dobór urządzenia do nowego, niższego zapotrzebowania.
Pompa ciepła i instalacja fotowoltaiczna dobrze się uzupełniają, choć największe zużycie energii na ogrzewanie przypada na zimę, gdy produkcja z paneli jest najmniejsza. Najwięcej korzyści przynoszą sterownik, który pozwala podgrzać zasobnik ciepłej wody lub budynek w godzinach nadwyżki produkcji, oraz dobrze dobrana taryfa. Przy wyborze pompy zapytaj, czy sterownik obsługuje sygnał z falownika lub systemu zarządzania energią.
Duży dom lub wysokie zapotrzebowanie na ciepło
Przy zapotrzebowaniu powyżej ok. 15 kW i długim horyzoncie inwestycji warto sprawdzić, czy opłaci się zainwestować w pompę gruntową. Jej montaż jest znacznie droższy ze względu na odwierty lub kolektor poziomy. Pracuje jednak ze stabilną efektywnością przez cały sezon i pozwala na tanie chłodzenie pasywne latem. Przy tak dużych mocach różnica w rachunkach w porównaniu z pompą powietrzną bywa znacząca.
Szeregowiec lub ciasna działka
Jeśli jednostka zewnętrzna musi stanąć blisko sąsiadów, hałas staje się głównym kryterium wyboru. Porównuj poziom ciśnienia akustycznego w tej samej odległości i sprawdź, czy pompa ma tryb nocny z obniżoną prędkością wentylatora. W zabudowie jednorodzinnej dopuszczalny poziom hałasu w nocy jest niższy niż w dzień, dlatego obliczenie poziomu dźwięku przy granicy działki warto zlecić instalatorowi przed montażem.
Tylko ciepła woda albo dogrzewanie
Jeśli dom ma już inne sprawne źródło ogrzewania, a celem jest obniżenie kosztów przygotowania ciepłej wody, wystarczy pompa ciepła do CWU ze zintegrowanym zasobnikiem. Do dogrzewania pojedynczych pomieszczeń i chłodzenia latem dobrze sprawdza się pompa powietrze-powietrze, czyli klimatyzator z funkcją grzania.
Pompa hybrydowa – kiedy ma sens?
Pompa hybrydowa łączy pompę ciepła z istniejącym lub nowym kotłem, najczęściej gazowym. Przez większość sezonu grzeje pompa. W największe mrozy, gdy jej efektywność spada, sterownik przełącza się na kocioł lub uruchamia oba źródła jednocześnie.
Takie rozwiązanie bywa rozsądne w dużych, starszych domach z grzejnikami, w których pełna termomodernizacja jest na razie poza zasięgiem, a sprawny kocioł gazowy może jeszcze pracować kilka lat. Pozwala zastosować mniejszą, tańszą pompę i obniżyć zużycie gazu.
Minusem są koszty utrzymania dwóch urządzeń, przeglądów i przyłączy. Przed decyzją warto porównać koszty całego systemu z instalacją opartą wyłącznie na pompie ciepła po dociepleniu budynku. Sprawdź też, czy rozwiązanie hybrydowe kwalifikuje się do wybranego programu dofinansowania, bo zasady programów bywają różne.
Jak porównać karty katalogowe pomp ciepła krok po kroku?
Ulotki producentów eksponują najlepsze liczby, zwykle COP przy +7°C i zasilaniu 35°C. Rzetelne porównanie wymaga zestawienia tych samych parametrów w warunkach, które odpowiadają Twojemu budynkowi.
Ustal warunki odniesienia. Dla podłogówki porównuj dane przy 35°C, dla grzejników przy 55°C. Wybierz strefę klimatyczną umiarkowaną, właściwą dla Polski.
Zestaw SCOP dla tej samej temperatury zasilania. Różnica 0,3–0,5 przekłada się na zauważalną różnicę w rachunkach przez kilkanaście lat.
Sprawdź moc przy niskiej temperaturze. Oprócz mocy nominalnej z nazwy modelu porównaj, ile kW pompa oddaje przy −7°C i −15°C.
Porównaj moc minimalną. Im niżej pompa potrafi zejść z mocą, tym rzadziej taktuje w okresie przejściowym.
Porównaj hałas w tych samych jednostkach. Moc akustyczna i ciśnienie akustyczne w określonej odległości to różne wielkości.
Sprawdź czynnik chłodniczy i maksymalną temperaturę zasilania. Ma to znaczenie przy grzejnikach i dla przyszłej dostępności serwisu.
Zweryfikuj dane w niezależnych źródłach, np. w certyfikacie Heat Pump KEYMARK i na liście urządzeń wymaganej w programie dofinansowania.
Przykład porównania dwóch ofert
Załóżmy, że właściciel domu z grzejnikami pracującymi przy 50°C otrzymał dwie oferty na pompy o mocy nominalnej 9 kW. Dane są przykładowe i służą tylko ilustracji. Pompa A ma wyższy COP przy +7°C/35°C i jest o 3000 zł tańsza. Pompa B ma wyższy SCOP przy 55°C, oddaje więcej mocy przy −15°C i ma niższą moc minimalną.
Dla tego budynku lepsza jest pompa B. Przy pracy z grzejnikami liczą się parametry przy wyższej temperaturze zasilania i w mrozy. Pompa A w najzimniejsze dni częściej korzystałaby z grzałki elektrycznej. Różnica w cenie może zwrócić się w rachunkach w ciągu kilku sezonów, choć dokładny okres zależy od cen prądu i zużycia.
Co powinna zawierać dobra oferta na pompę ciepła?
Rzetelna oferta pokazuje, jak firma zaprojektowała system dla Twojego domu. Powinna zawierać:
obliczenie zapotrzebowania na ciepło lub przynajmniej uzasadnienie dobranej mocy na podstawie danych o budynku, a nie samego metrażu,
projektową temperaturę zasilania dla Twojej instalacji,
dokładny model pompy, zasobnika i ewentualnego bufora z nazwami i pojemnościami,
lokalizację jednostki zewnętrznej z uwzględnieniem hałasu i odprowadzenia skroplin,
zakres prac: fundament, przyłącza, zmiany w kotłowni, płukanie instalacji, zabezpieczenia elektryczne,
pierwsze uruchomienie i konfigurację sterownika, w tym ustawienie krzywej grzewczej,
warunki gwarancji i serwisu, w tym koszt i częstotliwość przeglądów wymaganych przez producenta.
Oferta ograniczona do modelu pompy i ceny „z montażem” utrudnia porównanie i zostawia zbyt wiele miejsca na dopłaty. Poproś o uzupełnienie brakujących pozycji na piśmie.
Ceny kompletnych instalacji o tej samej mocy potrafią różnić się o kilkanaście tysięcy złotych. Zanim uznasz jedną ofertę za tańszą, rozpisz je w tabeli: urządzenie, zasobnik, bufor, armatura, prace elektryczne, fundament, demontaż starego kotła, uruchomienie, przeglądy w okresie gwarancji. Często niższa cena wynika z pominięcia części prac, które i tak trzeba będzie zlecić.
Porównuj też koszt całkowity w perspektywie kilkunastu lat. Pompa droższa o kilka tysięcy złotych, z wyższym SCOP dla Twojej temperatury zasilania i lokalnym serwisem, bywa w takim rozrachunku tańsza od urządzenia z najtańszej oferty.
Pytania, które warto zadać instalatorowi
Jak obliczyliście moc pompy dla mojego domu?
Jaka będzie temperatura zasilania w mrozy i czy któreś grzejniki trzeba wymienić?
Ile realizacji z tym modelem wykonaliście w okolicy i czy mogę porozmawiać z właścicielem?
Kto przyjedzie w razie awarii zimą i jak szybko?
Czy po pierwszym sezonie skorygujecie ustawienia na podstawie danych z pracy pompy?
Jak sprawdzić, czy pompa ciepła działa efektywnie po montażu?
Wiele nowoczesnych sterowników pokazuje zużycie energii i wytworzone ciepło, a w części instalacji montuje się osobne liczniki energii elektrycznej i ciepła.
Na podstawie tych danych można obliczyć realny SCOP, dzieląc ilość ciepła wytworzonego w sezonie przez zużytą energię elektryczną. Dla dobrze zaprojektowanej pompy powietrze-woda z podłogówką wynik w okolicach 3,5–4,5 uznaje się za dobry, a przy grzejnikach niższy. To wartości orientacyjne, zależne od budynku i klimatu. Znacznie niższe wyniki są sygnałem, że coś wymaga poprawy.
Najczęstsze przyczyny słabych wyników po montażu to:
Zbyt wysoko ustawiona krzywa grzewcza, czyli woda cieplejsza, niż potrzeba.
Częste taktowanie przez przewymiarowaną pompę lub zbyt mały przepływ.
Niepotrzebna praca grzałki elektrycznej, np. przez źle ustawiony punkt biwalentny.
Zbyt częste przegrzewanie wody w zasobniku, np. codzienna dezynfekcja termiczna bez potrzeby.
Termostaty pokojowe zamykające obiegi, przez co pompa pracuje z małym przepływem.
Co jest normalne w pracy pompy zimą?
Szron na wymienniku jednostki zewnętrznej, kłęby pary i chwilowe zatrzymanie wentylatora to objawy odszraniania, które w wilgotne dni przy temperaturze około zera może następować nawet kilka razy na godzinę. W tym czasie z jednostki wypływa woda, więc odpływ skroplin musi być drożny.
Niepokojące są narastająca warstwa lodu, której pompa nie usuwa, częste komunikaty o błędach, ciągła praca grzałki przy umiarkowanych temperaturach oraz wyraźny wzrost zużycia prądu bez zmiany pogody. W takich sytuacjach warto wezwać serwis, zanim drobna usterka zamieni się w poważną awarię.
Dobre praktyki w pierwszym sezonie
Zapisuj co miesiąc zużycie prądu przez pompę i temperatury zewnętrzne. Obniżaj krzywą grzewczą małymi krokami, aż znajdziesz najniższe ustawienie, przy którym w domu jest komfortowo. Po pierwszej zimie poproś instalatora o przegląd ustawień na podstawie zebranych danych. Takie korekty kosztują niewiele i mogą obniżyć rachunki o kilkanaście procent.
Jak dbać o pompę ciepła, żeby długo działała?
Dobrze dobrana i serwisowana pompa powietrze-woda pracuje zwykle kilkanaście lat, a gruntowa często dłużej. Żywotność zależy głównie od liczby cykli pracy sprężarki, czystości instalacji i regularnych przeglądów.
coroczny przegląd wymagany zwykle przez warunki gwarancji, obejmujący kontrolę parametrów pracy, szczelności i zabezpieczeń,
czyszczenie filtra siatkowego na powrocie instalacji grzewczej,
utrzymanie wolnej przestrzeni wokół jednostki zewnętrznej: bez liści, śniegu i roślin blokujących przepływ powietrza,
kontrola odpływu skroplin, który zimą nie może zamarzać,
sprawdzenie ciśnienia w instalacji i stanu zaworu bezpieczeństwa,
aktualizacja oprogramowania sterownika, jeśli producent ją udostępnia.
W pompach typu monoblok ważne jest też zabezpieczenie przed zamarznięciem wody w jednostce zewnętrznej podczas awarii zasilania, np. przez odpowiedni płyn w instalacji lub specjalne zawory. Warto zapytać instalatora, jakie rozwiązanie zastosował.
Najczęstsze błędy przy wyborze najlepszej pompy ciepła
wybór marki przed obliczeniem zapotrzebowania na ciepło,
porównywanie wyłącznie COP przy +7°C, które niewiele mówi o pracy w zimie,
pompa dobrana do nieocieplonego domu, która po termomodernizacji okazuje się za duża,
wybór najtańszej oferty bez projektu, bez konfiguracji sterownika i bez serwisu w regionie,
ustawienia fabryczne pozostawione na lata, bez dopasowania krzywej grzewczej,
montaż jednostki zewnętrznej w miejscu, gdzie hałas przeszkadza domownikom lub sąsiadom.
w zawodzie od 2012 r. · 14 lat doświadczeniazweryfikowany profil
Właściciel firmy EKOSED spod Siedlec, która od 2012 r. zajmuje się pompami ciepła i fotowoltaiką. Doradza, dobiera, montuje i serwisuje pompy gruntowe i powietrzne; firma ma status NIBE VIP Partner i Autoryzowanego Centrum Serwisowego Panasonic.
Uwaga o mocy minimalnej jest dla mnie ważniejsza niż szukanie zapasu kilowatów na wszelki wypadek.
Ewelina
Przy małej działce najpierw sprawdziłabym miejsce ustawienia jednostki i hałas przy oknach. Dopiero potem zastanawiałabym się nad niewielkimi różnicami w sprawności, bo spokojny sen też ma dla mnie znaczenie.
Konrad
Nie przekonuje mnie tak jednoznaczne wskazanie pompy B w przykładzie. Rozumiem, dlaczego jej parametry lepiej pasują do grzejników, ale bez konkretnych wartości SCOP i zapotrzebowania domu trudno ocenić, kiedy zwróci się dopłata 3000 zł. Przydałoby się jedno obliczenie na podanych założeniach, żeby było widać, skąd bierze się przewaga finansowa droższego urządzenia.
Marcelina
Możliwość poprawienia ustawień po pierwszej zimie to dla mnie konkretny argument za danym wykonawcą.
Miłosz
Po tytule spodziewałem się kilku konkretnych modeli i ich parametrów. Zasady doboru są potrzebne, ale nadal brakuje mi punktu zaczepienia do przeglądania katalogów producentów.
Aldona
Akurat rozwiązanie hybrydowe zostawiłabym na liście do sprawdzenia, jeśli ocieplenie domu i zmiany w ogrzewaniu miałyby odbywać się etapami. Rozumiem uwagę o utrzymaniu dwóch urządzeń, tylko że wysokość wydatku na start też ma znaczenie. Wolałabym dostać osobne kosztorysy dla obu wariantów i porównać je ze swoim budżetem, zanim skreślę którąś drogę.
Witold
Ile trzeba doliczyć do monobloku za zabezpieczenie instalacji na wypadek dłuższej przerwy w zasilaniu?
Szymon
Przy połączeniu z fotowoltaiką sprawdziłbym przede wszystkim możliwości sterownika. Dobrze, że jest też mowa o słabszej produkcji zimą, bo samo posiadanie paneli nie wystarczyłoby mi do założenia, że ogrzewanie będzie tanie.
Celina
Wolałabym obserwować zużycie samej pompy niż próbować wyciągać wnioski z rachunku za cały dom. Przed podpisaniem umowy ustaliłabym, co dokładnie pokazuje sterownik i ile kosztują osobne liczniki, o których jest mowa w tekście.
Dodaj swój komentarz
Dziękujemy za pozostawienie komentarza, po zatwierdzeniu może pojawić się na naszej stronie.
Uwaga o mocy minimalnej jest dla mnie ważniejsza niż szukanie zapasu kilowatów na wszelki wypadek.
Przy małej działce najpierw sprawdziłabym miejsce ustawienia jednostki i hałas przy oknach. Dopiero potem zastanawiałabym się nad niewielkimi różnicami w sprawności, bo spokojny sen też ma dla mnie znaczenie.
Nie przekonuje mnie tak jednoznaczne wskazanie pompy B w przykładzie. Rozumiem, dlaczego jej parametry lepiej pasują do grzejników, ale bez konkretnych wartości SCOP i zapotrzebowania domu trudno ocenić, kiedy zwróci się dopłata 3000 zł. Przydałoby się jedno obliczenie na podanych założeniach, żeby było widać, skąd bierze się przewaga finansowa droższego urządzenia.
Możliwość poprawienia ustawień po pierwszej zimie to dla mnie konkretny argument za danym wykonawcą.
Po tytule spodziewałem się kilku konkretnych modeli i ich parametrów. Zasady doboru są potrzebne, ale nadal brakuje mi punktu zaczepienia do przeglądania katalogów producentów.
Akurat rozwiązanie hybrydowe zostawiłabym na liście do sprawdzenia, jeśli ocieplenie domu i zmiany w ogrzewaniu miałyby odbywać się etapami. Rozumiem uwagę o utrzymaniu dwóch urządzeń, tylko że wysokość wydatku na start też ma znaczenie. Wolałabym dostać osobne kosztorysy dla obu wariantów i porównać je ze swoim budżetem, zanim skreślę którąś drogę.
Ile trzeba doliczyć do monobloku za zabezpieczenie instalacji na wypadek dłuższej przerwy w zasilaniu?
Przy połączeniu z fotowoltaiką sprawdziłbym przede wszystkim możliwości sterownika. Dobrze, że jest też mowa o słabszej produkcji zimą, bo samo posiadanie paneli nie wystarczyłoby mi do założenia, że ogrzewanie będzie tanie.
Wolałabym obserwować zużycie samej pompy niż próbować wyciągać wnioski z rachunku za cały dom. Przed podpisaniem umowy ustaliłabym, co dokładnie pokazuje sterownik i ile kosztują osobne liczniki, o których jest mowa w tekście.